ძვლის ტვინის ბიოფსია

ძვლის ტვინი არის რბილი, ღრუბლისებრი ქსოვილი მსხვილი ძვლების შიგნით, რომელიც ერითროციტებს, ლეიკოციტებსა და თრომბოციტებს წარმოქმნის. როდესაც სისხლის ანალიზები უჯრედების სიჭარბეს, დეფიციტს ან ანომალიურ ფორმებს აჩვენებს, ძვლის ტვინის პირდაპირი გამოკვლევა ხშირად ნათელს ჰფენს მიზეზს. ძვლის ტვინის ბიოფსია ჩვეულებრივ ორ ეტაპს მოიცავს. ასპირატი არის ნემსით ამოქაჩული თხევადი ძვლის ტვინის მცირე რაოდენობა; მას ანაცხებენ მინაზე მომწიფების პროცესში მყოფი უჯრედების ფორმისა და თანაფარდობის შესასწავლად, ასევე აგზავნიან გამდინარე ციტომეტრიაზე, რომელიც უჯრედების ტიპებს მათი ზედაპირული მარკერებით ამოიცნობს, და გენეტიკურ კვლევებზე, როგორიცაა ციტოგენეტიკა, FISH და მოლეკულური სეკვენირება. ტრეფინ-ბიოფსია წარმოადგენს ძვლისა და ძვლის ტვინის თხელ სვეტს, დაახლოებით 1-2 სანტიმეტრის სიგრძისას, რომელიც აჩვენებს ძვლის ტვინის უჯრედოვნებას, მის სტრუქტურას და პათოლოგიური უჯრედებით ინფილტრაციას ან ნაწიბუროვან ცვლილებებს. ნიმუშის აღების ჩვეული ადგილია მენჯის უკანა ნაწილი, თეძოს ძვლის უკანა ქედი, რადგან იქ ძვალი ახლოსაა კანსა და დაშორებულია ძირითად ორგანოებს. მკერდის ძვალი მოზრდილებში მხოლოდ ასპირატის ასაღებად გამოიყენება ხოლმე.

ძვლის ტვინის ბიოფსია რეკომენდებულია მაშინ, როდესაც სისხლის ანალიზები ან სხვა კლინიკური მონაცემები სისხლის უჯრედების წარმოქმნის დარღვევაზე მიუთითებს, რომლის ახსნაც უფრო მარტივი კვლევებით შეუძლებელია. ხშირი მიზეზებია ერითროციტების, ლეიკოციტების ან თრომბოციტების აუხსნელად დაბალი მაჩვენებლები, პათოლოგიური უჯრედები სისხლის ნაცხში და საეჭვო მწვავე ან ქრონიკული ლეიკემია. იგი გამოიყენება მიელოდისპლაზიური სინდრომის, აპლასტიური ანემიისა და მიელოპროლიფერაციული დაავადებების, მაგალითად მიელოფიბროზის სადიაგნოსტიკოდ, ასევე მრავლობითი მიელომისა და მონათესავე მდგომარეობების შესაფასებლად, როდესაც ვლინდება პათოლოგიური პლაზმური უჯრედები ან ცილები. ლიმფომის დროს კვლევა შეიძლება ჩატარდეს იმის დასადგენად, ჩართულია თუ არა ძვლის ტვინი პროცესში, თუმცა ზოგიერთ ფორმაში მას დღეს უკვე PET-CT კვლევა ანაცვლებს. დიაგნოზის დასმის შემდეგ ბიოფსია მეორდება ქიმიოთერაპიაზე ან მიზნობრივ მკურნალობაზე პასუხის შესაფასებლად, მინიმალური ნარჩენი დაავადების გამოსავლენად, ასევე ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციამდე და მის შემდეგ, ან სანამ ჩატარდება CAR T-უჯრედული თერაპია. უფრო იშვიათად პროცედურა გამოიყენება გაურკვეველი გენეზის ცხელების, ზოგიერთი ინფექციისა თუ დაგროვების დაავადებების გამოსაკვლევად.

პაციენტი წვება გვერდზე მუხლებმოხრილი, ან მუცელზე. ექიმი ან სპეციალიზებული ექთანი ხელით პოულობს თეძოს ძვლის უკანა კიდეს, ამუშავებს კანს ანტისეპტიკით და ადგილობრივი ანესთეტიკი შეჰყავს კანში ძვლის ზედაპირამდე, რაც ხანმოკლე ჩხვლეტას იწვევს. თუ აირჩევთ სედაციას, პრეპარატი შეჰყავთ მკლავის ვენურ კათეტერში ამ პროცესის დაწყებამდე. კანზე კეთდება მცირე განაკვეთი. ასპირატის ასაღებად ფუღურო ნემსი შეიყვანება ძვლის გარეთა შრეში და შპრიცით ხდება თხევადი ძვლის ტვინის ამოქაჩვა; ეს იწვევს ხანმოკლე, ღრმა მოქაჩვის შეგრძნებას, რომელიც რამდენიმე წამს გრძელდება. ტრეფინ-ბიოფსიისთვის შედარებით ფართო ნემსი წინ მიიწევს მბრუნავი მოძრაობით თხელი სვეტის ამოსაკვეთად, რაც ზეწოლისა და ყრუ ტკივილის შეგრძნებას ქმნის. ნემსის ამოღების შემდეგ ადგილზე რამდენიმე წუთის განმავლობაში მჭიდროდ აწვებიან და ადებენ ნახვევს. სისხლდენის შესაჩერებლად მცირე ხნით ზურგზე წოლაა საჭირო. პროცედურა ჩვეულებრივ დაახლოებით 20-30 წუთს გრძელდება.

პროცედურის ჩატარება თითქმის ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია, ვისაც ძვლის ტვინის დიაგნოსტიკა სჭირდება, მათ შორის ბავშვებსაც, რომლებსაც მას ძირითადად ზოგადი ანესთეზიით ან შედარებით ღრმა სედაციით უტარებენ. კვლევის დაწყებამდე სამედიცინო გუნდი ამოწმებს სისხლის საერთო ანალიზსა და შედედების მაჩვენებლებს. თუ თრომბოციტების რაოდენობა ძალიან დაბალია, წინასწარ შეიძლება გადაისხას თრომბოციტული მასა, ხოლო სისხლის გამათხელებლების მიღება შესაძლოა ექიმის მითითებით დროებით შეჩერდეს. აცნობეთ გუნდს ალერგიის შესახებ, განსაკუთრებით ადგილობრივ ანესთეტიკებზე ან ანტისეპტიკებზე, ასევე სედაციასთან დაკავშირებული წინა გართულებების თაობაზე. თუ სედაციას იკეთებთ, შესაძლოა გთხოვონ პროცედურამდე რამდენიმე საათით ადრე საკვების მიღებისგან თავის შეკავება და აუცილებელია ვინმეს დახმარება სახლში წასასვლელად, რადგან 24 საათის განმავლობაში ავტომობილის მართვა არ შეიძლება. სხვა შემთხვევაში კვება ჩვეულებრივად ნებადართულია. საერთაშორისო პაციენტებმა წინასწარ უნდა გამოაგზავნონ ბოლო დროის სისხლის ანალიზები, სისხლის ნაცხი, რადიოლოგიური კვლევები და ძვლის ტვინის წინა დასკვნები, რათა ჰემატოლოგმა განსაზღვროს საჭირო ლაბორატორიული ტესტები და თავიდან იქნეს აცილებული პროცედურის გამეორება რომელიმე ანალიზის გამორჩენის გამო.

პროცედურის შემდეგ პაციენტი ისვენებს დაახლოებით 30 წუთიდან ერთ საათამდე, სედაციის შემდეგ შედარებით მეტხანს, და კლინიკის დატოვებამდე ნახვევი მოწმდება. ნახვევი მშრალად და ხელუხლებლად უნდა დარჩეს დაახლოებით 24 საათის განმავლობაში, რის შემდეგაც შხაპის მიღება ნებადართულია. ნანემსარი ადგილი შესაძლოა რამდენიმე დღე ყრუდ გტკივათ და სისხლჩაქცევა გაჩნდეს, რისთვისაც ჩვეულებრივ პარაცეტამოლიც საკმარისია; სამედიცინო გუნდმა შესაძლოა გირჩიოთ ზოგიერთი ანთების საწინააღმდეგო ტკივილგამაყუჩებლის არიდება, თუ თრომბოციტები დაქვეითებულია. ადამიანების უმეტესობა მეორე დღესვე უბრუნდება ჩვეულ რეჟიმს, თუმცა ერთი-ორი დღე მოერიდეთ ინტენსიურ ფიზიკურ დატვირთვას, ცურვასა და სიმძიმეების აწევას. ფრენა მეორე დღეს ზოგადად უსაფრთხოა. დაგეგმვის ძირითადი საკითხი პასუხების მოლოდინია. ასპირატის პირველადი შედეგები რამდენიმე დღეში შეიძლება მომზადდეს, ქსოვილოვან სვეტს ჩვეულებრივ დაახლოებით ერთი კვირა სჭირდება, ხოლო გენეტიკურ და მოლეკულურ ანალიზებს დაახლოებით ორი კვირა. ამიტომ ბევრი პაციენტი რჩება პირველადი შედეგების მიღებამდე, სრულ დასკვნას კი დისტანციურად იღებს, ხოლო მკურნალობა იგეგმება მას შემდეგ, რაც ყველა ინფორმაცია ხელმისაწვდომი გახდება.

ძვლის ტვინის ბიოფსია გავრცელებული და უსაფრთხო პროცედურაა. ნიმუშის აღებისას ტკივილი ჩვეულებრივ ხანმოკლეა, ხოლო ნანემსარ მიდამოში რამდენიმე დღის განმავლობაში ყრუ ტკივილი მოსალოდნელია. სისხლჩაქცევა ხშირია. სისხლდენა, რომელიც დიდხანს გრძელდება ან ჰემატომას წარმოქმნის, იშვიათია და უფრო მოსალოდნელია თრომბოციტების მკვეთრი დეფიციტის ან შედედების დარღვევის მქონე პირებში, რის გამოც ეს მაჩვენებლები წინასწარ მოწმდება და კორექტირდება. ინფექცია ჩხვლეტის ადგილზე იშვიათია. ძალიან იშვიათად ნემსი გაივლის ძვალს და აზიანებს მიმდებარე სტრუქტურებს; თეძოს მიდამოში ეს უკიდურესად იშვიათია. სედაციის დროს არსებობს სუნთქვის დათრგუნვის მცირე რისკი, რომელსაც პროცესის განმავლობაში აკონტროლებენ. შედეგები აღწერს ძვლის ტვინის უჯრედოვნებას, განვითარებადი სისხლის უჯრედების თანაფარდობასა და შესახედაობას, პათოლოგიურ ან სიმსივნურ უჯრედებს და მათ პროცენტულ წილს, ნაწიბუროვან ცვლილებებს, რკინის მარაგს და გენეტიკური ტესტების მეშვეობით სპეციფიკურ ქრომოსომულ ცვლილებებსა თუ მუტაციებს. ეს მონაცემები ერთობლივად ადასტურებს ან გამორიცხავს დიაგნოზს, ახდენს დაავადების კლასიფიცირებას და გვეხმარება იმის განსაზღვრაში, თუ როგორ განვითარდება იგი და როგორ უპასუხებს მკურნალობას.