კოხლეარული იმპლანტი

კოხლეარული იმპლანტი არის ორნაწილიანი სმენის სისტემა. გარეთა ხმის პროცესორი მაგრდება ყურის უკან ან თავზე, იჭერს ხმას მიკროფონებით და გარდაქმნის მას კოდირებულ სიგნალად. ეს სიგნალი კანის გავლით მაგნიტური კავშირით გადაეცემა იმპლანტირებულ მიმღებს, რომელიც ყურის უკან, კანქვეშ მდებარეობს. მიმღებიდან ძალიან თხელი ელექტროდების მასივი შედის ლოკოკინაში, შიგნითა ყურის სპირალურ ორგანოში, და აგზავნის მცირე ელექტრულ იმპულსებს სმენის ნერვის გასწვრივ. თავის ტვინი სწავლობს ამ იმპულსების ხმად აღქმას. იმის გამო, რომ იმპლანტი ცვლის დაზიანებული ბეწვოვანი უჯრედების ფუნქციას და არა უბრალოდ აძლიერებს ხმას, მას შეუძლია მეტყველების გაგების უნარი დაუბრუნოს ადამიანებს, რომელთათვისაც მძლავრი სმენის აპარატებიც კი ნაკლებად ეფექტურია.

კოხლეარული იმპლანტაცია განიხილება ერთი ან ორივე ყურის მძიმე და ღრმა სენსონევრალური სმენის დაქვეითების დროს, როდესაც სწორად მორგებული სმენის აპარატები აღარ იძლევა მეტყველების საიმედო აღქმის საშუალებას. ბავშვებში ეს მოიცავს თანდაყოლილ სმენის დაქვეითებას და მენინგიტის ან სხვა დაავადების შემდგომ დაკარგულ სმენას; იმპლანტაცია ძირითადად იგეგმება იმდენად ადრე, რამდენადაც ამის საშუალებას შეფასება იძლევა, რათა განვითარდეს სამეტყველო ენა. მოზრდილებში იგი გამოიყენება წლების განმავლობაში პროგრესირებადი სმენის დაქვეითებისას, უეცარი სმენის დაქვეითებისას, რომელიც არ აღდგა, გარკვეული მედიკამენტებით გამოწვეული სმენის დაკარგვისას და ცალმხრივი სიყრუის ზოგიერთ შემთხვევაში. გადაწყვეტილება ემყარება სმენის ტესტებს, მეტყველების ტესტირებას მორგებული სმენის აპარატებით, შიგნითა ყურისა და სმენის ნერვის ვიზუალიზაციას და პაციენტის მოლოდინების განხილვას.

ოპერაცია ტარდება ზოგადი ანესთეზიით. ქირურგი აკეთებს მცირე განაკვეთს ყურის უკან და ქალას ძვალში ამზადებს მცირე ლოჟეს მიმღებისთვის. დვრილისებრი მორჩის ძვლის გავლით იხსნება ვიწრო არხი შუა ყურისკენ, შემდეგ კი ლოკოკინისკენ, და ელექტროდების მასივი ფრთხილად თავსდება შიგნითა ყურის სპირალში. მიმღები მაგრდება თავის ლოჟეში და განაკვეთი იხურება, ასე რომ შემდგომში თმით დაფარული წვრილი ნაწიბურის გარდა არაფერი ჩანს. ოპერაციის დროს გუნდი ზომავს სმენის ნერვის პასუხს ელექტროდების გამართული მუშაობის დასადასტურებლად. ერთი ყურის იმპლანტაციას ჩვეულებრივ დაახლოებით 2-3 საათი სჭირდება, ხოლო ორივე ყურისას ერთ სესიაზე მეტი დრო მიაქვს. მოწყობილობა რჩება გამორთული, სანამ ქსოვილები შეხორცდება.

კანდიდატურას ერთობლივად განსაზღვრავენ ყურის ქირურგი და აუდიოლოგი. შეფასება მოიცავს ტონალურ ზღვრულ და მეტყველების აუდიომეტრიას, ტესტირებას ოპტიმალურად მორგებული სმენის აპარატებით, საფეთქლის ძვლის ტომოგრაფიას და ხშირად მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფიას იმის დასადასტურებლად, რომ ლოკოკინა და სმენის ნერვი გამოსადეგია, ასევე ანესთეზიისთვის ზოგადი მზადყოფნის შემოწმებას. ბავშვებისთვის პროცესის ნაწილია მეტყველებისა და ენის შეფასება და ოჯახის კონსულტირება, რადგან პროცესორის ყოველდღიური გამოყენება და თანმიმდევრული თერაპია განსაზღვრავს შედეგს. იმპლანტაციამდე რეკომენდებულია ვაქცინაცია პნევმოკოკური ინფექციის წინააღმდეგ. გამგზავრებამდე სმენის ტესტების შედეგები, წინა კვლევები და სმენის აპარატების ისტორია ჩვეულებრივ შეიძლება დისტანციურად შეფასდეს, ასე რომ ვიზიტი იწყება მონაცემების დადასტურებით და არა პირველადი შეფასებით.

პაციენტების უმეტესობა სახლში იმავე დღეს ან ერთი ღამის შემდეგ მიდის. თავბრუსხვევა, ყურში სისავსის შეგრძნება და ჭრილობის არეში მსუბუქი დისკომფორტი ხშირია პირველ დღეებში და სწრაფად გაივლის. ნახვევი რამდენიმე დღეში იხსნება, ხოლო ჭრილობა მოწმდება დაახლოებით ერთ კვირაში. პროცესორი მაგრდება და ირთვება შეშუპების ჩაცხრობის შემდეგ, ჩვეულებრივ ოპერაციიდან 2-4 კვირაში, და ამ პირველ გააქტიურებას მოსდევს დაპროგრამების სესიების სერია, სადაც ხმა ერგება იმას, თუ რას ესმის პაციენტი. ამდენად, საზღვარგარეთ მკურნალობის დაგეგმვას ორი ვარიანტი აქვს: უფრო მოკლე, დაახლოებით 7-10-დღიანი ვიზიტი ოპერაციისთვის, როდესაც გააქტიურება და დაპროგრამება საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს ეწყობა, ან უფრო ხანგრძლივი დარჩენა, რომელიც გააქტიურებასაც მოიცავს. საერთაშორისო პაციენტების მომსახურების გუნდები ეხმარებიან ამ ეტაპების ორგანიზებაში და უზრუნველყოფენ თარჯიმნებს, ხოლო შემდგომი დაპროგრამება და სმენითი თერაპია ხშირად შეიძლება გაგრძელდეს ადგილობრივ აუდიოლოგთან შეთანხმებული გეგმის მიხედვით.

კოხლეარული იმპლანტაცია არის კარგად დამკვიდრებული ოპერაცია უსაფრთხოების მაღალი მაჩვენებლით, და სერიოზული გართულებები იშვიათია. მოსალოდნელი ეფექტები მოიცავს დროებით თავბრუსხვევას, გემოვნების შეცვლას ენის ერთ მხარეს, ყურის გარშემო დაბუჟებას და მსუბუქ შეშუპებას. ნაკლებად ხშირი რისკებია ჭრილობის ინფექცია, სითხის დაგროვება კანქვეშ, სახის ნერვის დაზიანება, მუდმივი ტინიტუსი და მოწყობილობის გაუმართაობა, რაც იმპლანტის შესაცვლელად დამატებით ოპერაციას მოითხოვს. იმპლანტირებულ ყურში არსებული ნარჩენი ბუნებრივი სმენა შეიძლება შემცირდეს ან დაიკარგოს. შედეგები განსხვავებულია: სიყრუის შედარებით მოკლე პერიოდის შემდეგ იმპლანტირებული მოზრდილების უმეტესობა იძენს მეტყველების გამოსადეგ გაგებას, ხშირად ტელეფონზეც, ხოლო ათწლეულების განმავლობაში ყრუ პირებმა შეიძლება მიიღონ ბგერის აღქმა და ტუჩებიდან კითხვის დამხმარე საშუალება, ვიდრე თავისუფალი მეტყველების გაგება. ადრეულ ასაკში იმპლანტირებული და თანმიმდევრული თერაპიით მხარდაჭერილი ბავშვები ჩვეულებრივ ავითარებენ სამეტყველო ენას.