Knieprothese (nieuwe knie)

Een knieprothese (nieuwe knie), ook wel knieartroplastiek genoemd, is een operatie waarbij de versleten oppervlakken van het kniegewricht worden bedekt met een glad implantaat, zodat de botten niet meer pijnlijk langs elkaar schuren. De beschadigde uiteinden van het dijbeen en het scheenbeen worden opnieuw gevormd en bedekt met metalen componenten, en een sterk kunststof tussenstuk daartussen glijdt als gezond kraakbeen; ook het oppervlak van de knieschijf kan worden vernieuwd. Bij een totale knieprothese wordt het volledige gewrichtsoppervlak vernieuwd, terwijl bij een gedeeltelijke prothese alleen het versleten compartiment wordt behandeld als de rest van de knie gezond is. Het implantaat herstelt een soepel, pijnvrij gewricht dat de natuurlijke bewegingen van lopen, buigen en staan ondersteunt.

Een knieprothese wordt geadviseerd wanneer artrose het gewricht zodanig heeft versleten dat pijn en stijfheid het dagelijks leven beperken en eenvoudigere behandelingen geen verlichting meer bieden. De meest voorkomende oorzaak is artrose, de slijtage van het gladde kraakbeen waardoor de botten niet meer soepel bewegen, maar het gewricht kan ook beschadigd raken door reumatoïde artritis en andere ontstekingsziekten, door oude botbreuken die het gewrichtsoppervlak hebben verstoord, of door een eerdere gewrichtsinfectie. De belangrijkste signalen zijn constante of nachtelijke kniepijn, moeite met het lopen van een redelijke afstand, problemen met traplopen of opstaan uit een stoel, en een knie die niet meer reageert op pijnstillers, gewichtsbeheersing, fysiotherapie of injecties. De beslissing voor een operatie wordt bepaald door de mate waarin de pijn het dagelijks leven beïnvloedt, ondersteund door lichamelijk onderzoek en röntgenfoto's, en niet door de scan alleen.

Het plaatsen van een knieprothese is een open operatie die wordt uitgevoerd onder een ruggenprik, waarbij de patiënt wakker is maar niets voelt onder het middel, of onder algehele narcose. Via een incisie aan de voorzijde van de knie verwijdert de chirurg het versleten kraakbeen en een dun laagje beschadigd bot, vormt de botuiteinden nauwkeurig en zet de metalen en kunststof onderdelen vast, waarbij vóór het sluiten wordt gecontroleerd of het nieuwe gewricht soepel beweegt en goed in balans is. De operatie duurt gewoonlijk ongeveer 1 tot 2 uur. Sommige teams gebruiken robot- of computerondersteuning om het implantaat nauwkeurig te plannen en te plaatsen, maar dit gebeurt nog steeds via dezelfde open benadering en niet via een afzonderlijke kijkoperatietechniek. Een litteken aan de voorzijde van de knie is normaal en vervaagt in de maanden daarna.

Een geschikte kandidaat heeft knieartrose die het dagelijks leven duidelijk belemmert, heeft niet-operatieve zorg geprobeerd zonder blijvend resultaat en heeft een voldoende goede gezondheid voor de anesthesie en het hersteltraject dat volgt. De voorbereiding begint met een onderzoek van de beweeglijkheid, stabiliteit en stand van de knie en met röntgenfoto's die de mate van slijtage tonen, samen met een algemene gezondheidscontrole, bloedonderzoek en waar nodig een ECG (hartfilmpje). Eventuele andere aandoeningen, zoals diabetes of hoge bloeddruk, worden goed ingesteld, infectiebronnen zoals problemen aan het gebit of de urinewegen worden eerst behandeld en bepaalde bloedverdunners worden op medisch advies tijdelijk gestopt. Voor internationale patiënten kan dit proces grotendeels op afstand beginnen aan de hand van bestaande verslagen en scans, waarna de definitieve beoordeling en het consult bij de anesthesioloog na aankomst plaatsvinden. Stoppen met roken en het vooraf versterken van de beenspieren dragen beide bij aan het herstel.

Het herstel is vanaf het begin actief. De meeste patiënten staan en zetten binnen een dag na de operatie hun eerste stappen met ondersteuning van een looprek of krukken, waarbij een fysiotherapeut oefeningen begeleidt om de beweeglijkheid en spierkracht te herstellen. Het ziekenhuisverblijf duurt meestal ongeveer 2 tot 4 nachten, en vóór het ontslag wordt de wond gecontroleerd en het verband verschoond. Het lopen verbetert gestaag in de weken daarna, de meeste dagelijkse activiteiten kunnen na ongeveer zes weken worden hervat, en spierkracht en vertrouwen blijven zich gedurende enkele maanden opbouwen. Bij het plannen van een reis naar het buitenland is het verstandig om ongeveer 10 tot 14 dagen in de stad van bestemming te blijven, zodat de wond kan worden gecontroleerd, eventuele hechtingen kunnen worden verzorgd en veilig lopen kan worden bevestigd voordat u gaat vliegen. Omdat lange vluchten na een grote gewrichtsoperatie een risico op bloedstolsels met zich meebrengen, geeft de chirurg duidelijk advies over de timing, bloedverdunnende medicijnen en het bewegen van de benen tijdens de vlucht. Nadien wordt de nazorg op afstand voortgezet via berichten, foto's of video, met ondersteuning van een tolk en coördinator, en kunnen routinecontroles en verdere fysiotherapie dicht bij huis worden georganiseerd.

Een knieprothese is een veilige en zeer succesvolle ingreep, en de meeste patiënten ervaren langdurige verlichting van de artrosepijn en kunnen weer prettig lopen. Zoals bij elke grote operatie zijn er risico's, waaronder infectie, nabloeding, bloedstolsels in het been, stijfheid en na vele jaren de geleidelijke slijtage of loslating van het implantaat, waarvoor uiteindelijk een revisie-ingreep nodig kan zijn. Deze risico's worden beperkt gehouden door een zorgvuldige planning, antibiotica, maatregelen om bloedstolsels te voorkomen en een trouw gevolgd revalidatieprogramma; daarom zijn een ervaren team en goede nazorg zo belangrijk. Met toegewijde fysiotherapie krijgen de meeste mensen weer een stabiele, pijnvrije knie waarmee zij jarenlang kunnen wandelen, traplopen en deelnemen aan dagelijkse en rustige recreatieve activiteiten.