Varian VitalBeam

Het toestel versnelt elektronen tot een hoge energie en richt ze op een trefplaat om een fotonenbundel te genereren, of dient de elektronenbundel direct toe voor oppervlakkige behandelingen. Een multileafcollimator in de behandelkop vormt het bestralingsveld met behulp van computergestuurde lamellen die tijdens de toediening continu bewegen. De gantry draait rond de patiënt en een behandeltafel zorgt voor een nauwkeurige positionering. Op dezelfde gantry is beeldvormende apparatuur gemonteerd: een kilovolt-röntgenbuis en een vlakke-paneeldetector maken tweedimensionale beelden en cone-beam CT-scans, terwijl een portal imager de behandelbundel zelf registreert. Het systeem is gekoppeld aan de plannings- en verificatiesoftware van de afdeling, zodat het toestel exact het bestralingsplan uitvoert dat door de radiotherapeut-oncoloog en de fysicus is goedgekeurd, ondersteund door beveiligingen die de toediening onderbreken als er een afwijking optreedt. Binnen het assortiment van de fabrikant is dit het eenvoudigere toestel met minder configuratieopties: het deelt de bundelfysica en de softwareomgeving voor planning en beeldvorming met het TrueBeam-platform, maar biedt minder energie- en dosistemponiveaus, geen high-definition collimator en levert stereotactische lichaamsbestraling en bewegingscorrectie als optie in plaats van standaardvoorziening, waardoor de behandelmogelijkheden afhangen van hoe de machine van de desbetreffende afdeling is samengesteld.

De planning start met een CT-scan in de behandelpositie, waarbij gebruik wordt gemaakt van het fixatiemiddel waarin de patiënt elke dag zal liggen, eventueel gecombineerd met andere beeldvorming als dat de tumor duidelijker afgrenst. Het planningssysteem berekent een dosisverdeling die het doelgebied dekkend bestraalt en de dosis op de omliggende organen beperkt, waarna de fysicus het plan door middel van metingen verifieert voordat de bestraling begint. Bij elke sessie wordt de patiënt op de tafel gepositioneerd en wordt een opname gemaakt die wordt vergeleken met het referentiebeeld; eventuele verschuivingen en rotaties van de tafel worden vervolgens automatisch gecorrigeerd. De bestraling verloopt daarna meestal via een of twee bogen waarin de gantry ronddraait terwijl de collimatorlamellen en het dosistempo voortdurend veranderen, zodat het gebied met de hoge dosis nauwkeurig aansluit op de vorm van de tumor. Wanneer het doelgebied meebeweegt met de ademhaling, volgt een gatingsysteem het ademhalingspatroon en schakelt de bundel alleen in tijdens de gekozen fase van de cyclus. De patiënt ligt stil en voelt niets.

Het platform behandelt de vormen van kanker die doorgaans met uitwendige radiotherapie worden behandeld: borst-, prostaat-, long-, hoofd-hals-, maag-darm- en gynaecologische tumoren, hersentumoren, lymfomen, sarcomen en andere aandoeningen, evenals palliatieve behandelingen tegen pijnlijke botuitzaaiingen, bloedingen of obstructies. Het ondersteunt curatieve trajecten, al dan niet gecombineerd met chemotherapie, preoperatieve en postoperatieve behandelingen en gehypofractioneerde schema's waarbij een hogere dosis per sessie over minder bezoeken wordt gegeven. Dankzij de mogelijkheid tot stereotactische lichaamsbestraling kan een klein aantal sessies met een hoge dosis worden gericht op specifieke doelen, zoals beginnende longtumoren bij patiënten die niet geopereerd kunnen worden, werveluitzaaiingen en een beperkt aantal metastases elders. Het toestel helpt vooral afdelingen met een hoge behandelcapaciteit, omdat de voorbereiding en bestraling vlot verlopen en de beeldvorming is ingebouwd. De radiotherapeut-oncoloog bepaalt voor elke patiënt de techniek, de dosis en het schema.

Patiënten ervaren korte dagelijkse bezoeken, waarvan de meeste tijd opgaat aan positionering en beeldvorming in plaats van aan de bestraling zelf. U voelt niets en u bent alleen in de behandelruimte, maar staat voortdurend onder toezicht via camera's en een audioverbinding. Dagelijkse beeldverificatie zorgt ervoor dat het plan op de bedoelde plek wordt toegediend, zelfs als inwendige organen verschuiven, wat krappere marges en minder dosis op gezond weefsel mogelijk maakt. Bijwerkingen zijn afhankelijk van het behandelde gebied, de dosis en het schema in plaats van van het apparaat, en worden tijdens het traject door het behandelteam begeleid: vermoeidheid, huidveranderingen in het bestraalde gebied en locatiespecifieke klachten zoals pijnlijk slikken of irritatie van darmen of blaas. Trajecten variëren van een eenmalige palliatieve sessie tot meerdere weken met dagelijkse bestralingen op werkdagen. Wanneer de behandeling op afstand van huis plaatsvindt, is het aantal sessies de belangrijkste factor in de planning, aangezien het schema zonder onderbreking moet worden gevolgd; de afdeling bevestigt het schema voordat het traject begint.