ღვიძლის რეზექცია

ღვიძლი იყოფა რვა სეგმენტად, რომელთაგან თითოეულს აქვს საკუთარი სისხლმომარაგება და სანაღვლე სადინარი. ეს ქირურგებს საშუალებას აძლევს ამოკვეთონ ერთი ან რამდენიმე სეგმენტი ისე, რომ დანარჩენი ნაწილი შენარჩუნდეს. მცირე რეზექციის დროს იკვეთება ქსოვილის სოლი ან ერთი-ორი სეგმენტი; დიდი რეზექცია, როგორიცაა მარჯვენა ან მარცხენა ჰეპატექტომია, აშორებს სამ ან მეტ სეგმენტს, ხოლო გაფართოებული რეზექცია კიდევ უფრო მეტ ქსოვილს კვეთს. მთავარი შემზღუდველი ფაქტორია ღვიძლის მოსალოდნელი ნარჩენი: დარჩენილი ნაწილი უნდა იყოს საკმარისად დიდი და ჯანსაღი, რათა უზრუნველყოს ორგანიზმის ფუნქციონირება რეგენერაციის პერიოდში. ნორმალური ღვიძლის შემთხვევაში შეიძლება საკმარისი იყოს საწყისი მოცულობის დაახლოებით მეხუთედი ან მეოთხედი; ციროზით ან ინტენსიური ქიმიოთერაპიით დაზიანებული ორგანოს დროს კი მეტი ქსოვილის შენარჩუნებაა საჭირო. ოპერაციის შემდეგ ღვიძლის დარჩენილი უჯრედები იწყებს დაყოფას და ორგანო თითქმის სრულად იბრუნებს პირვანდელ მოცულობას დაახლოებით ექვსიდან რვა კვირაში, თუმცა მისი ფორმა იცვლება. ღვიძლის რეზექცია ერთობლივად იგეგმება ქირურგების, ონკოლოგების, რადიოლოგებისა და ჰეპატოლოგების მიერ.

ღვიძლის რეზექცია რეკომენდებულია მაშინ, როდესაც სიმსივნე ან სხვა პათოლოგია შემოფარგლულია ღვიძლის იმ ნაწილით, რომლის სრულად ამოკვეთაც შესაძლებელია საკმარისი მოცულობის ჯანსაღი ქსოვილის შენარჩუნებით. ყველაზე გავრცელებული მიზეზია ნაწლავის კიბოს მეტასტაზები, როდესაც ყველა მეტასტაზური კერის მოცილება, ხშირად ქიმიოთერაპიასთან კომბინაციაში, იძლევა ხანგრძლივი კონტროლის ან სრული განკურნების რეალურ შანსს. ეს ასევე არის ჰეპატოცელულარული კარცინომის ძირითადი მკურნალობის მეთოდი ღვიძლის კარგი ფუნქციის მქონე პაციენტებში, რასთან ერთადაც ჩვეულებრივ ფასდება, რამდენად უკეთესი იქნებოდა მათთვის ტრანსპლანტაცია თუ აბლაცია, აგრეთვე გამოიყენება ღვიძლშიდა ქოლანგიოკარცინომის დროს. ასევე შესაძლებელია სხვა ონკოლოგიური დაავადებების შერჩეული მეტასტაზების ამოკვეთა, როგორიცაა ნეიროენდოკრინული სიმსივნეები. კეთილთვისებიანი ჩვენებები მოიცავს დიდ ან სიმპტომურ ადენომებს, ზოგიერთ ცისტას და წარმონაქმნებს, რომლებშიც კიბოს გამორიცხვა ვერ ხერხდება. როდესაც ციროზი შორსწასულია ან სიმსივნური კერები მეტისმეტად გავრცელებულია, მულტიდისციპლინური ონკოლოგიური კონსილიუმის გადაწყვეტილებით, მის ნაცვლად შეიძლება რეკომენდებული იყოს ღვიძლის ტრანსპლანტაცია, აბლაცია, Y-90 რადიოემბოლიზაცია ან სისტემური მკურნალობა.

ღვიძლის რეზექცია ტარდება ზოგადი ანესთეზიის ქვეშ, ხშირად ეპიდურულ ან სხვა რეგიონულ გაუტკივარებასთან ერთად. შედარებით მცირე რეზექციები ხელმისაწვდომ სეგმენტებში სულ უფრო ხშირად კეთდება ლაპარასკოპიულად ან რობოტით რამდენიმე მცირე განაკვეთის მეშვეობით, მაშინ როდესაც დიდი ან რთული რეზექციები ჩვეულებრივ ტარდება ღია განაკვეთით ნეკნქვეშა მიდამოში. ქირურგი ჯერ ათვალიერებს მთელ ღვიძლს, ხშირად ღვიძლის ზედაპირზე დადებული ულტრაბგერითი გადამწოდით, რათა დააზუსტოს სიმსივნეების მდებარეობა და მათი დამოკიდებულება სისხლძარღვებთან. ხდება ამოსაკვეთი ნაწილის მომმარაგებელი სისხლძარღვებისა და სანაღვლე სადინარების კონტროლი და გადაკვეთა, ხოლო ღვიძლის ქსოვილი იკვეთება სპეციალური ინსტრუმენტებით, რომლებიც ჭრის პროცესშივე ახდენს წვრილი სისხლძარღვებისა და სანაღვლე სადინარების ჰერმეტიზაციას. ანესთეზიოლოგი ინარჩუნებს დაბალ წნევას ვენებში სისხლდენის შესამცირებლად. გადანაჭერი ზედაპირი მოწმდება სისხლდენასა და ნაღვლის გაჟონვაზე, და შესაძლოა დარჩეს დრენაჟი. ოპერაცია ჩვეულებრივ გრძელდება დაახლოებით 3-დან 6 საათამდე.

კანდიდატურა ეფუძნება სამ პირობას: შესაძლებელია თუ არა მთელი პათოლოგიის ამოკვეთა, დარჩება თუ არა საკმარისი რაოდენობის ჯანსაღი ქსოვილი და ხართ თუ არა მზად დიდი ქირურგიული ჩარევისთვის. სიმსივნეების რუკის შესადგენად გამოიყენება კონტრასტული კომპიუტერული ტომოგრაფია, ღვიძლის სპეციფიკური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია და ხშირად პეტ სკანირება. სისხლის ანალიზები და ზოგჯერ სპეციალური გამოკვლევები აფასებს ღვიძლის ფუნქციას, განსაკუთრებით ციროზის დროს, ხოლო კომპიუტერული ტომოგრაფიის ვოლუმეტრიით გამოითვლება მოსალოდნელი ნარჩენის მოცულობა. თუ ის მეტისმეტად მცირეა, კარის ვენის ემბოლიზაციამ ან ორეტაპიანმა ოპერაციამ შეიძლება გაზარდოს დარჩენილი ღვიძლის ზომა ძირითად რეზექციამდე. ნაწლავის კიბოს მეტასტაზების დროს ხშირად ინიშნება წინასაოპერაციო ქიმიოთერაპია, და მისი გავლენა ღვიძლზე აუცილებლად გაითვალისწინება. ფასდება გულ-სისხლძარღვთა და ფილტვების მდგომარეობა, კვების სტატუსი, ალკოჰოლის მოხმარება და დიაბეტი, ხოლო თამბაქოს მოწევისთვის თავის დანებება ხელს უწყობს გამოჯანმრთელებას. საერთაშორისო პაციენტებს შეუძლიათ გამოაგზავნონ თავიანთი კვლევები და დასკვნები მულტიდისციპლინური განხილვისთვის, რაც ცხადყოფს, შესაძლებელია თუ არა რეზექცია და რამდენ ხანს გაგრძელდება ვიზიტი.

დიდი რეზექციის შემდეგ შესაძლოა ერთი ან ორი დღე გაატაროთ ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში, სადაც კონტროლდება ღვიძლის ფუნქცია, სისხლის ანალიზები და სითხის ბალანსი. დაჩქარებული გამოჯანმრთელების პრინციპების მიხედვით, სიარული, სუნთქვითი ვარჯიშები და კვება იწყება ადრეულ ეტაპზე. ტკივილის მართვა ხდება ეპიდურული ანესთეზიით, ნერვის ბლოკადით ან ინტრავენური გადასხმებით, შემდეგ კი ტაბლეტებით. ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობა ჩვეულებრივ შეადგენს დაახლოებით 4-დან 10 დღემდე და უფრო მოკლეა მცირეინვაზიური ჩარევის შემდეგ. რამდენიმე კვირის განმავლობაში, სანამ ღვიძლი აღდგება, ძირითადი სიმპტომია საერთო სისუსტე; პაციენტთა უმრავლესობა ჩვეულ აქტივობას უბრუნდება დაახლოებით ექვსიდან რვა კვირაში. სიმძიმეების აწევა დასაშვებია მხოლოდ ჭრილობის სრული შეხორცების შემდეგ. მგზავრობისას გაითვალისწინეთ ოპერაციის შემდეგ საზღვარგარეთ დაახლოებით ორიდან სამ კვირამდე დარჩენა, რათა გუნდმა შეაფასოს გამოჯანმრთელების პროცესი, განიხილოს პათომორფოლოგიური პასუხი და დაგეგმოს შემდგომი მკურნალობა. ქიმიოთერაპიის გაგრძელება ან საკონტროლო კვლევები ჩვეულებრივ შესაძლებელია სახლში, სრული ქირურგიული და პათომორფოლოგიური დასკვნების საფუძველზე.

ღვიძლის რეზექცია არის რთული ქირურგიული ოპერაცია, რომლის რისკებიც დამოკიდებულია რეზექციის მასშტაბსა და ღვიძლის ზოგად მდგომარეობაზე. ოპერაციის დროს ან მის შემდგომ სისხლდენა ძირითადი რისკია, რასაც ამცირებს დამზოგველი ტექნიკა და ანესთეზია. ზოგიერთ პაციენტში გადანაჭერი ზედაპირიდან აღინიშნება ნაღვლის გაჟონვა, რასაც ჩვეულებრივ მკურნალობენ დრენაჟით ან ენდოსკოპიური სტენტირებით. ასევე შესაძლოა განვითარდეს სითხის დაგროვება, ჭრილობისა და ფილტვების ინფექციები და თრომბოემბოლია. ყველაზე სერიოზული რისკი დიდი რეზექციის შემდეგ არის პოსტჰეპატექტომიური ღვიძლის უკმარისობა, როდესაც დარჩენილი ქსოვილი ვერ უმკლავდება დატვირთვას; სათანადო დაგეგმვის პირობებში ეს იშვიათია, თუმცა რისკი უფრო მაღალია ციროზის ან ხანგრძლივი ქიმიოთერაპიის ფონზე. შორეული შედეგები დამოკიდებულია თავად დაავადებაზე: ნაწლავის კიბოს მეტასტაზების მქონე მრავალი პაციენტი რეზექციის შემდეგ წლების განმავლობაში ცოცხლობს და ზოგიერთი სრულად იკურნება, თუმცა რეციდივი ღვიძლში ხშირია და ზოგჯერ შესაძლებელია მისი განმეორებითი ოპერაციით ან აბლაციით მკურნალობა. რეგულარული საკონტროლო კვლევები მეთვალყურეობის აუცილებელი ნაწილია.