Transcatheter aortaklepimplantatie (TAVI)

TAVI behandelt een vernauwde aortaklep, het eenrichtingsventiel tussen de hoofdpompkamer van het hart en de grootste slagader van het lichaam. Met de leeftijd kan de klep stugger worden en verkalken zodat deze niet meer volledig opent, een aandoening die aortaklepstenose wordt genoemd; het hart moet dan veel harder pompen, wat na verloop van tijd leidt tot kortademigheid, beklemmend gevoel op de borst, duizeligheid en flauwvallen. Bij een TAVI wordt de aangedane klep niet verwijderd. In plaats daarvan wordt een vervangende klep, gemaakt van biologisch weefsel in een klein uitklapbaar frame, via een katheter ingebracht en nauwkeurig binnen de oude klep geplaatst. Eenmaal ontplooid duwt deze de versleten klepbladen opzij en begint direct de bloedstroom te geleiden. Vergeleken met een traditionele open operatie, waarbij de borstkas wordt geopend en het hart wordt stilgezet, werkt een TAVI via een kleine prikopening of een korte snede, waardoor het geschikt is voor patiënten bij wie een grote operatie een hoger risico met zich meebrengt.

Een TAVI wordt overwogen bij ernstige aortaklepstenose die klachten veroorzaakt zoals kortademigheid bij inspanning, druk op de borst, een licht gevoel in het hoofd of flauwvallen, of die de hartspier begint te overbelasten. De behandeling werd eerst aangeboden aan mensen met een hoog of matig chirurgisch risico, onder wie oudere patiënten en mensen met bijkomende aandoeningen die een open operatie zwaarder maken, en de ervaring met de techniek breidt zich nog steeds uit. Het wordt ook toegepast om een biologische chirurgische klep te vervangen die jaren na een eerdere operatie versleten is geraakt, een zogeheten klep-in-klepprocedure. Een gespecialiseerd hartteam van cardiologen en cardiochirurgen beoordeelt elke situatie en weegt TAVI af tegen een open Hartklepoperatie, omdat de beste keuze afhangt van leeftijd, anatomie, algehele gezondheid en persoonlijke omstandigheden in plaats van een vaste regel.

De ingreep vindt plaats in een hybride operatiekamer die geavanceerde beeldvorming combineert met volledige chirurgische ondersteuning. In de meeste gevallen wordt de nieuwe klep ingebracht via de liesslagader, die wordt bereikt via een kleine prikopening of een korte snede, zodat de borstkas niet geopend hoeft te worden; als de bloedvaten in de lies ongeschikt zijn, kan het team een andere toegangsweg kiezen. Onder voortdurende röntgen- en echobegeleiding voert de cardioloog de katheter op naar het hart en plaatst de opgevouwen klep precies binnen de zieke klep. De klep wordt vervolgens ontplooid, hetzij door het opblazen van een kleine ballon, hetzij doordat een zelfontplooiend frame zich opent, en begint onmiddellijk de bloedstroom te regelen. De katheter wordt teruggetrokken en het toegangsbloedvat wordt gesloten. Veel patiënten ondergaan de ingreep onder sedatie met plaatselijke verdoving en blijven wakker of licht soezig; anderen krijgen een lichte algehele narcose. De gehele procedure duurt meestal ongeveer een tot twee uur.

Een geschikte kandidaat heeft een ernstige aortaklepstenose die is bevestigd met een echo van het hart, meestal gepaard met klachten, en is door een hartteam geschikt bevonden voor de transkatheterbenadering. De voorbereiding draait om gedetailleerde beeldvorming: een echocardiogram meet de klep op en een CT-scan brengt de klep, de aorta en de toegangsvaten in kaart zodat de juiste klepmaat en route nauwkeurig kunnen worden gekozen. Bloedonderzoek, een ECG en een beoordeling van de nierfunctie en overige aandoeningen maken het vooronderzoek compleet, en de kransslagaders worden vooraf gecontroleerd voor het geval deze ook aandacht vereisen. Bloedverdunnende medicatie wordt op medisch advies geëvalueerd en aangepast. Voor internationale patiënten kan veel van deze planning al vanuit huis beginnen: recente scans en verslagen worden op afstand beoordeeld, het hartteam bevestigt de geschiktheid en de laatste beeldvorming en controles worden na aankomst afgerond voordat de ingreep wordt ingepland.

Het herstel na een TAVI verloopt meestal sneller en milder dan na een openhartoperatie, omdat er geen borstbeen hoeft te genezen. Veel patiënten worden eerst kort bewaakt op een afdeling voor intensievere zorg, gaan daarna naar een gewone verpleegafdeling en lopen vaak binnen een dag alweer rond. Een korte periode van hartritmebewaking is standaard, en soms is een kleine pacemaker nodig als de elektrische geleiding van het hart beïnvloed raakt. De meeste mensen gaan na ongeveer twee tot vier dagen naar huis en merken snel verbetering, doordat kortademigheid en vermoeidheid afnemen zodra het bloed weer vrij kan stromen. Bij het plannen van een behandeling in het buitenland is het verstandig om ongeveer een tot twee weken in de bestemmingsstad te verblijven, zodat het team kan bevestigen dat de klep goed functioneert, de insteekopening is genezen en eventuele medicatie goed is ingesteld voordat u gaat vliegen. Vliegen is over het algemeen comfortabel zodra die controle is afgerond. Daarna loopt de nazorg op afstand door, en internationale patiëntenteams bieden doorgaans tolken en coördinatoren zodat taal nooit een belemmering vormt.

In ervaren handen en in een goed uitgerust ziekenhuis is TAVI een beproefde en veilige ingreep, al brengt deze, net als elke hartingreep, zekere risico's met zich mee. Mogelijke complicaties zijn onder meer een bloeding of bloeduitstorting bij de toegangsplaats, veranderingen in het hartritme die een pacemaker noodzakelijk kunnen maken, een kleine lekkage rond de nieuwe klep, een beroerte of overbelasting van de nieren door het contrastmiddel; het hartteam neemt zorgvuldige maatregelen om elk van deze risico's te beperken. Het duidelijke voordeel is dat een ernstige aortaklepstenose, die onbehandeld levensbedreigend kan zijn, wordt verholpen zonder grote operatie, waardoor klachten afnemen en het dagelijks leven verbetert. Moderne biologische kleppen zijn duurzaam en ontworpen om vele jaren mee te gaan. Het kiezen van een ervaren hartteam, het zorgvuldig afronden van de beeldvorming en het opvolgen van het nazorgplan vormen de sleutel tot een veilige ervaring en een blijvend resultaat.