ნეონატოლოგია

ახალშობილი დაბადებიდან რამდენიმე წუთში ეგუება საშვილოსნოსგარე ცხოვრებას, ჰაერით სუნთქვას, სხეულის ტემპერატურის შენარჩუნებასა და კვებას. ბავშვების უმრავლესობა ამას დახმარების გარეშე ახერხებს, თუმცა ზოგს მხარდაჭერა სჭირდება, განსაკუთრებით მათ, ვინც დაიბადა 37 კვირამდე, აქვს დაბალი წონა, ან გადაიტანა ინფექცია, დაბადებისას ჟანგბადის ნაკლებობა ან აქვს მუცლადყოფნისას ჩამოყალიბებული თანდაყოლილი დარღვევა. ნეონატოლოგია არის პედიატრია და მისი ის მიმართულება, რომელიც სწორედ ამ ახალშობილებზე ზრუნვას ეთმობა. ნეონატალური განყოფილებები დონეებად იყოფა: სპეციალური მოვლა ბავშვებისთვის, რომლებსაც ესაჭიროებათ მონიტორინგი, ზონდით კვება ან მცირე მხარდაჭერა; გაძლიერებული მეთვალყურეობის მოვლა მათთვის, ვისაც სუნთქვაში მეტი დახმარება სჭირდება; და სრული ინტენსიური თერაპია ყველაზე პატარა და მძიმე პაციენტებისთვის, მათ შორის ხელოვნურ ვენტილაციაზე მყოფთათვის. ნეონატალურ გუნდში შედიან ნეონატოლოგები, სპეციალიზებული ექთნები, დიეტოლოგები და რეაბილიტოლოგები; ეს გუნდი მშობიარობამდე თანამშრომლობს მეანებთან, ხოლო დაბადების შემდეგ, საჭიროებისამებრ, ისეთ სპეციალისტებთან, როგორიცაა ბავშვთა ქირურგია, კარდიოლოგია და სხვა დარგები. მშობლებს აქტიურად უჭერენ მხარს, რათა ყოველდღიურ მოვლაში იყვნენ ჩართულნი.

დღენაკლულობა ნეონატალური მოვლის ყველაზე ხშირი მიზეზია. ნაადრევად დაბადებულ ბავშვებს შესაძლოა ჰქონდეთ ფილტვების უმწიფრობა, რაც იწვევს რესპირაციული დისტრეს-სინდრომს, ასევე სითბოს შენარჩუნების, კვებისა და ინფექციებთან ბრძოლის სირთულეები. ღრმად დღენაკლულ ახალშობილებს შეიძლება განუვითარდეთ თავის ტვინში სისხლჩაქცევა, ნაწლავის მძიმე დაავადება ნეკროზული ენტეროკოლიტი, ფილტვების ქრონიკული დაავადება და დღენაკლულთა რეტინოპათია - თვალის დაავადება, რომელიც რეგულარულ სკრინინგს საჭიროებს. დროულად დაბადებულ ახალშობილებს მოვლა შეიძლება დასჭირდეთ სიყვითლის, სისხლში შაქრის დაბალი დონის, ინფექციის ან სუნთქვის პრობლემების გამო. ჰიპოქსიურ-იშემიური ენცეფალოპათია, რომელიც დაბადებისას ჟანგბადის ნაკლებობით გამოწვეული თავის ტვინის დაზიანებაა, მკურნალობენ დაბადებიდან პირველ საათებში სხეულის გაგრილებით. ახალშობილებს, რომლებსაც ჯერ კიდევ მუცლადყოფნისას გამოუვლინდათ ისეთი პათოლოგიები, როგორიცაა გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგია და მისი საჭიროება, დიაფრაგმის თიაქარი ან ნაწლავთა გაუვალობა, ოპერაციამდე და ოპერაციის შემდეგ ნეონატალური გუნდი ასტაბილურებს. განსაკუთრებული ყურადღების სფეროებს მიეკუთვნება ნეონატალური ნევროლოგია, ნეონატალური ნუტრიციოლოგია და იმ ბავშვების განვითარებაზე შემდგომი მეთვალყურეობა, რომლებმაც ინტენსიური თერაპია გაიარეს.

სუნთქვის მხარდაჭერა მოიცავს როგორც ჟანგბადის მიწოდებას ცხვირის მცირე მილაკებით, ისე CPAP თერაპიას, რომელიც ჰაერის წნევით ფილტვებს გაშლილ მდგომარეობაში ინარჩუნებს, და ხელოვნურ ვენტილაციას იმ ბავშვებისთვის, რომლებსაც დამოუკიდებლად საკმარისად სუნთქვა არ შეუძლიათ. სურფაქტანტი, ნივთიერება, რომელიც უმწიფარ ფილტვებს აკლია, შეიძლება უშუალოდ სასუნთქ გზებში შეიყვანონ. კვება იწყება ვენური გზით, როდესაც ეს აუცილებელია, შემდეგ გადადის დედის რძით ან ადაპტირებული ნარევით ზონდით კვებაზე, მოგვიანებით კი ძუძუთი ან ბოთლით კვებაზე. სიყვითლეს მკურნალობენ ფოტოთერაპიით, სპეციალური ლურჯი ნათებით, ხოლო მძიმე შემთხვევებში შესაძლოა საჭირო გახდეს შემცვლელი სისხლის გადასხმა. ინფექციების სამკურნალოდ გამოიყენება ანტიბიოტიკები. თერაპიული ჰიპოთერმია გულისხმობს ბავშვის სხეულის გაგრილებას დაახლოებით 33-34 გრადუს ცელსიუსამდე 72 საათის განმავლობაში ჟანგბადის დეფიციტის შემდეგ თავის ტვინის დაზიანების შესამცირებლად, და ეს პროცედურა დაბადებიდან დაახლოებით 6 საათში უნდა დაიწყოს. მკურნალობის საჭიროების მქონე რეტინოპათიას მართავენ ლაზერით ან თვალშიდა ინექციებით. ქირურგიული ჩარევის საჭიროებისას ნეონატალური გუნდი ოპერაციის დროს ბავშვთა ქირურგებთან ერთად გეგმავს.

ახალშობილთა განყოფილებაში მონიტორინგი უწყვეტია: საწოლთან კონტროლდება გულისცემის სიხშირე, სუნთქვა, ჟანგბადის დონე და სხეულის ტემპერატურა. სისხლის ანალიზებით, სისხლის მცირე ულუფების გამოყენებით, მოწმდება გლუკოზა, ინფექციური მარკერები, ბილირუბინი და სისხლის გაზები. თავის ტვინის ექოსკოპია, რომელიც საწოლთან კეთდება ყიფლიბანდის მეშვეობით, ავლენს სისხლჩაქცევებს ან თავის ტვინის სხვა ცვლილებებს, ხოლო მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია გამოიყენება მაშინ, როდესაც მეტი დეტალია საჭირო, მაგალითად გაგრილების თერაპიის შემდეგ. თავის ტვინის ტალღების გამარტივებული ჩანაწერი, რომელსაც ამპლიტუდა-ინტეგრირებული ეეგ ეწოდება, ავლენს კრუნჩხვებს რისკის ჯგუფის ბავშვებში. ექოკარდიოგრაფიით ფასდება გულის მუშაობა. დღენაკლულ ახალშობილებს რეგულარულად უტარდებათ თვალის გამოკვლევა რეტინოპათიის გამოსავლენად, ხოლო ყველა ახალშობილს უნდა ჩაუტარდეს სმენისა და სისხლის ლაქის სკრინინგი მეტაბოლურ და გენეტიკურ დაავადებებზე. ინკუბატორები, ვენტილატორები და ფოტოთერაპიის აპარატები მორგებულია ძალიან პატარა ბავშვებზე, ხოლო ინფექციების კონტროლი მკაცრია, ამიტომ მშობლებს ასწავლიან ხელების დაბანას და ახალშობილთან ფრთხილ მოპყრობას.

დაბადების შემდეგ ნეონატალური მოვლის მისაღებად ოჯახები იშვიათად მოგზაურობენ; მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ახალშობილის მკურნალობა უნდა მოხდეს ადგილზე, ხოლო ნებისმიერი ტრანსპორტირების გადაწყვეტილებასა და ორგანიზებას ადგილობრივი სამედიცინო გუნდი უზრუნველყოფს. მგზავრობა გამართლებულია ორ სიტუაციაში. პირველი არის დაგეგმილი მშობიარობა: თუ ორსულობის ექოსკოპია აჩვენებს პათოლოგიას, რომელიც მოითხოვს ოპერაციას ან ინტენსიურ თერაპიას, ან სახეზეა მაღალი რისკის ორსულობის მართვა, დედას შეუძლია დროულად გაემგზავროს მშობიარობისთვის იქ, სადაც ხელმისაწვდომია შესაბამისი ნეონატალური განყოფილება და ქირურგიული გუნდი. ავიაკომპანიები ორსულობის გვიან ვადებზე ფრენებს ზღუდავენ, ამიტომ მგზავრობა მეან-გინეკოლოგთან ერთად დაგეგმეთ, რაშიც გინეკოლოგია და მეანობა დაგეხმარებათ. მეორე სიტუაციაა მეორე სამედიცინო აზრი, როდესაც გუნდი დისტანციურად განიხილავს ბავშვის სამედიცინო დოკუმენტაციასა და კვლევებს. თუ თქვენს ახალშობილს ინტენსიური თერაპია დასჭირდება, გაითვალისწინეთ რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდე ჰოსპიტალიზაცია და წინასწარ იზრუნეთ საცხოვრებელზე, ბავშვის პასპორტსა და დაბადების მოწმობაზე, ასევე შინ დაბრუნების გზაზე.